بازداشت بهاره هدایت و محمد هاشمی دبیر کمیسیون زنان و دبیر سیاسی دفتر تحکیم وحدت در روزهای گذشته با واکنش های گوناگونی از سوی تشکل های حقوق بشری و دانشجویی داخل ایران مواجه شده است.

همزمان با سالروز حادثه هیجدهم تیر ماه نیز گروهی از دانشجویان دانشگاه های ایران توسط مقام های امنیتی جمهوری اسلامی بازداشت شدند که عده ای از آن ها در روزهای گذشته آزاد شدند.

عبداله مومنی، سخنگوی سازمان ادوار تحکیم وحدت، در گفت وگوئی با رادیو فردا از دلیل این دستگیری های گسترده همزمان با آغاز تعطیلات دانشگاهی در ایران و پیامد های آن می گوید:

ارزیابی شما از بازداشت های اخیر و دلایل آن چیست؟

عبداله مومنی: از روزهای قبل از ۱۸ تیر، ما شاهد دستگیری های گسترده فعالان انجمن اسلامی و دفتر تحکیم وحدت در شهرستان ها و به خصوص در شهر مشهد بودیم.

همچنین در ماه های پس از فروردین، شاهد شکل گیری اعتراضات و تجمعات گسترده دانشجویی در دانشگاه زنجان، دانشگاه تربیت معلم، دانشگاه شیراز، مازندران و سایر دانشگاه ها بودیم که این تجمعات گر چه به صورت صنفی، خودجوش و کاملا دانشجویی بوده، اما نگاه متولیان و تصمیم گیران به این گونه تحرکات و اعتراضات، کاملا مبتنی بر یک تلقی امنیتی است و درصدد هستند با امنیتی جلوه دادن هر گونه اعتراضی، با آن برخورد کنند.

من فکر می کنم بازداشت دو عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت و همچنین بازداشت برخی فعالان دانشجویی در شاهرود، مشهد، دانشگاه علامه و دانشگاه آزاد با نگرانی های عمیق حاکمیت نسبت به تحرک و پویایی دانشجویان و فضای دانشگاه، مرتبط است.

نگرانی نسبت به سازمان یافتگی حرکت دانشجویی که در قالب دفتر تحکیم وحدت متبلور شده و به عنوان بزرگترین سازمان مدنی دانشجویی که حامی دموکراسی است، شناخته می شود. طبیعی است که حاکمیت با این نهاد دموکراتیک و مستقل دانشجویی، کینه و عداوت دارد.

هم زمانی این بازداشت ها با ایام ۱۸ تیر، تداعی کننده خاطرات تلخی است که از روزها و ماه های پس از ۱۸ تیر برای جنبش دانشجویی، همواره حاکی از فاصله و دیواری است بین حاکمیت و دانشجویان. این دیوار و فاصله، به واسطه عملکرد غلط حاکمیت روز به روز بیشتر می شود.

اگر حاکمیت و مسئولان قضایی- امنیتی بخواهند به واسطه کنش ها و عملکرد فعالان دانشجویی و به موجب قانون، اعلامیه های جهانی و میثاق های بین المللی که دولت جمهوری اسلامی تضمین داده است که آنها را به رسمیت بشناسد عمل کنند، ما نباید در کشور شاهد این نوع برخوردها و بازداشت ها و رفتارهای غیرقانونی باشیم.

این شیوه بازداشت، بیشتر بازداشت های خودسرانه را در ذهن ها تداعی می کند تا بازداشت هایی که مبنای قانونی دارند.

با توجه به تجربه های پیشینی که از سال های گذشته در برخورد با فضای دانشجویی و فعالان دانشجویی داریم، تابستان هر سال و زمانی که دانشگاه ها در تعطیلی به سر می برند، فعالان دانشجویی قربانی سیاست های غلط حاکمیت و قربانی بغض و کینه حاکمیت نسبت به تحرکات دانشجویی در سال گذشته می شوند.

ممکن است بازداشت دو عضو شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت با پرونده های گذشته آنها ارتباط داشته باشد و قوه قضاییه بخواهد به آنها هشدار دهد یا این پرونده ها را فعال کند؟

اگر این بازداشت ها مرتبط با پرونده ها و احکام پیشین باشد، از نظر قانونی نیاز به برگزاری مجدد دادگاه، صدور حکم و حتی تأیید آن در مرحله تجدید نظر دارد.

بنابر روال حقوقی، کسانی که دنبال به اجرا گذاشتن احکام و بازگشایی پرونده های پیشین افراد هستند، به این شکل برخورد نمی کنند. به نظر می رسد این بازداشت ها، با مجموعه فعالیت های یک سال اخیر در فضای دانشجویی و تحرکات داخل دانشگاه ها مرتبط است.

نگرانی فعالان دانشجویی و کانون حقوق بشر این است که بازداشت ها گسترده تر و ریشه دارتر شود و فعالین جدیدی را بازداشت کنند و مدت زمان زیادی این فعالان دانشجویی را نگه دارند. بنابراین جای هشدار و نگرانی جدی وجود دارد.

اگر این فرضیه را بپذیریم، این سؤال پیش می آید که آیا این بازداشت ها، برای حاکمیت نتیجه ای به دنبال دارد؟

با توجه به تجربه های قبلی که از بازداشت های دانشجویی و حتی بازداشت های فعالان سیاسی، مدنی، مطبوعاتی، حقوق بشر، حقوق زنان و قومیت ها وجود دارد، این بازداشت ها جز رادیکالیزه کردن فضای موجود در حوزه مورد فعالیت افراد، هیچ نتیجه ای برای حاکمیت در بر ندارد.

عملکرد های غیر قانونی، غیر حقوق بشری و توأم با فشار و سختی حاکمیت ، برای کسانی که در زندان هستند نتیجه ای جز اصرار و ابرام بر روی آرمان ها و عقاید و جری تر شدن فعالان در بر نداشته و حتی یک سیر برگشت ناپذیری را در روند پیشبرد فعالیت هایشان به وجود می آورد.

این گونه برخوردها، هزینه زیادی را به حاکمیت تحمیل می کند و حاکمیت را به صورت سیستمی که سازمان یافته به نقض حقوق بشر می پردازد، نشان می دهد و جز اثبات مظلومیت و حقانیت دیدگاه های فعالان دانشجویی نتیجه ای ندارد دستاوردهای آن و برای حاکمیت منفی است.

شما اشاره کردید این مسئله برای حاکمیت هزینه ساز است. چه دلیلی وجود دارد که حاکمیت بخواهد این هزینه را متقبل شود؟

این مسئله به معیارهایی که حاکمیت براساس آن حکمرانی می کند، برمی گردد. در کدام عرصه حکمرانی و تولی گری حکومت، شاهد رفتار توأم با عقلانیت و خواست جمعی بوده ایم که در چنین مواردی انتظار کنش های عقلانی از حاکمیت داشته باشیم. مخصوصا بخش هایی از حاکمیت که عملا به صورت غیر شفاف و غیر پاسخ گویانه، مسئولیت های خود را پیش می برند، طبیعی است که انتظار برخورد عقلانی داشتن منطقی به نظر نمی رسد.

آقای مومنی! اشاره کردید که این بازداشت ها می تواند با سالگرد حادثه ۱۸ تیر مرتبط باشد. در پیوند با همین حادثه و خروج تعدادی از چهره های شاخص این جریان مانند آقای باطبی، می تواند دلیلی باشد برای برخورد با دانشجویان؟

در روزهای گذشته، شاهد جوسازی های برخی از محافل نزدیک به حاکمیت موسوم به امنیتی،علیه شاخصین و فعالان دانشجویی بوده ایم از جمله روزنامه کیهان، خبرگزاری فارس. از یک هفته پیش تا کنون، هر روز شاهد درج مطالبی علیه فعالان جریان دانشجویی، در ستون ویژه روزنامه کیهان بوده ایم.

این مسئله نشان می دهد که حاکمیت نسبت به مسئله دانشجویی، فعالان دانشجویی و کسانی که در این جریان هزینه داده اند و چه در داخل و چه در خارج از کشور هستند، حساسیت دارد و طبیعی است از هر بهانه و فرصتی برای برخورد با این جریان استفاده خواهد کرد.

همین زمینه سازی ها علیه برخی از فعالان شناخته شده دانشجویی، در راستای پروژه ای است که منجر به دستگیری و بازداشت دو عضو دفتر تحکیم وحدت و سایر فعالان دانشجویی شده است.